Những người thầy góp phần đổi mới giáo dục

Với môn Tiếng Anh ở bậc tiểu học, việc giúp học sinh tự tin sử dụng ngôn ngữ luôn là yêu cầu quan trọng. Sau 13 năm công tác trong ngành giáo dục, cô Bùi Thị Tuyết Linh nhận thấy mỗi học sinh có khả năng tiếp thu, hoàn cảnh và thế mạnh riêng. Điều đó đòi hỏi giáo viên phải linh hoạt trong tổ chức dạy học, tìm ra cách tiếp cận phù hợp để các em có thể tiến bộ từng bước.

Thay vì để giờ học chủ yếu xoay quanh việc ghi nhớ từ vựng, cấu trúc câu, cô Linh tăng cường các hoạt động thực hành giao tiếp. Trò chơi ngôn ngữ, làm việc theo cặp, thảo luận nhóm, đóng vai được đưa vào bài giảng nhằm tạo cơ hội cho học sinh trực tiếp sử dụng tiếng Anh. Qua những tình huống gần gũi, các em có điều kiện luyện tập, trao đổi với bạn bè và mạnh dạn thể hiện khả năng của mình.

Cách làm này đặc biệt có ý nghĩa với môn Tiếng Anh ở bậc tiểu học. Học sinh được thực hành thường xuyên trong không khí thoải mái nên dần vượt qua tâm lý ngại nói sai. Học sinh có năng lực tốt được khuyến khích thể hiện khả năng; em nào còn yếu sẽ được giáo viên quan tâm, hỗ trợ để từng bước theo kịp yêu cầu bài học.

Công nghệ cũng được cô Linh đưa vào lớp học một cách chủ động. Ti vi thông minh, bảng tương tác, học liệu số và các phần mềm học tập được sử dụng để tăng tính trực quan, tạo cơ hội tương tác và làm cho nội dung bài học trở nên gần gũi hơn. Cô còn tổ chức các hoạt động như peer teacher, dự án, tham gia trò chơi và trải nghiệm thực tế. Qua đó, các em được rèn luyện khả năng tự tìm hiểu, hợp tác và trình bày ý tưởng.

Em Trần Đức Lâm, học sinh lớp 5A2, Trường Tiểu học Hải Anh chia sẻ: Em rất thích những giờ học Tiếng Anh của cô Linh vì em được học qua trò chơi, làm việc nhóm và thực hành giao tiếp. Cô giáo luôn khuyến khích chúng em mạnh dạn nói tiếng Anh, dù vẫn còn mắc lỗi. Qua mỗi tiết học, em thấy mình hiểu bài tốt hơn và tự tin, hào hứng hơn mỗi khi đến tiết học của cô.

Cô Bùi Thị Tuyết Linh kiên trì đổi mới để tạo nên những tiết học Tiếng Anh sinh động, giúp học sinh tự tin hơn.

Đổi mới phương pháp dạy học cũng đòi hỏi thay đổi cách nhìn nhận kết quả học tập. Với cô Linh, đánh giá học sinh cần được thực hiện thường xuyên qua quan sát, hỏi đáp và sản phẩm học tập, kết hợp với nhận xét, động viên sự tiến bộ của từng em. Kết quả bài kiểm tra vẫn quan trọng, nhưng quá trình cố gắng và khả năng vận dụng kiến thức cũng cần được quan tâm.

Cô Linh chia sẻ: Nhìn lại quá trình giảng dạy, tôi thấy học sinh ngày càng hứng thú hơn với môn Tiếng Anh, tích cực tham gia các hoạt động, chủ động phát biểu và mạnh dạn giao tiếp. Năng lực sử dụng ngôn ngữ, kỹ năng tự học và khả năng vận dụng kiến thức vào những tình huống quen thuộc từng bước được cải thiện. Điều này giúp giáo viên thuận lợi hơn trong việc theo dõi, phát hiện năng lực của từng học sinh để có cách hỗ trợ phù hợp.

Từ thực tế giảng dạy, cô Linh cho biết: Một phương pháp có thể tạo hứng thú với em này nhưng chưa chắc phù hợp với em khác. Điều đó đòi hỏi người giáo viên phải kiên nhẫn, linh hoạt và không ngừng tìm tòi những cách dạy phù hợp hơn.

Từ quan niệm đó, để đáp ứng yêu cầu đổi mới, cô Linh duy trì việc tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn, tham gia sinh hoạt chuyên môn và trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp. Với cô, đổi mới phương pháp không dừng ở việc đưa một công cụ mới vào lớp học. Điều quan trọng là lựa chọn cách dạy phù hợp, giúp học sinh hiểu bài, sử dụng được kiến thức và hình thành sự tự tin, học sinh hứng thú hơn, tích cực phát biểu, hợp tác với bạn và mạnh dạn dùng tiếng Anh trong các tình huống giao tiếp gần gũi.

Nếu ở bậc tiểu học, sự đổi mới được thể hiện qua việc tạo hứng thú và hình thành sự tự tin ban đầu cho học sinh thì ở bậc THPT, đổi mới giáo dục được thể hiện qua những cách làm phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, yêu cầu môn học và quá trình hình thành nhân cách của học sinh. Với 26 năm công tác trong ngành Giáo dục, cô Vũ Thị Thanh Huyền, giáo viên Ngữ văn kiêm giáo viên chủ nhiệm lớp 11 Tin K67, Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy và công tác chủ nhiệm.

Từng giảng dạy tại Trường THPT Kim Sơn B, THPT Yên Khánh B trước khi về Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, cô Huyền có nhiều trải nghiệm với những môi trường giáo dục khác nhau. Cô luôn quan tâm khơi gợi tư duy, cảm xúc trong mỗi giờ học Ngữ văn và xây dựng một tập thể lớp có khả năng tự quản, biết chia sẻ, có trách nhiệm.

Trong giảng dạy Ngữ văn, thay vì “thầy đọc – trò chép”, cô Huyền chuyển sang đóng vai trò người thiết kế, tổ chức và điều phối để học sinh là trung tâm, tự chiếm lĩnh kiến thức thông qua hành động. Các phương pháp dạy học như: Dạy học theo dự án, Thảo luận nhóm (kỹ thuật mảnh ghép, khăn trải bàn) và Dạy học giải quyết vấn đề được vận dụng linh hoạt. Có những giờ học, các em được “sân khấu hóa” tác phẩm văn học, hóa thân vào nhân vật để cảm nhận sâu hơn về hoàn cảnh, tính cách và những vấn đề đặt ra trong tác phẩm.

Với những nội dung gắn với quê hương, cô hướng dẫn học sinh tìm hiểu các di sản của Ninh Bình như Cố đô Hoa Lư, Danh thắng Tràng An. Việc đưa chất liệu gần gũi vào bài học giúp học sinh có thêm sự liên hệ với đời sống, đồng thời khơi gợi ở các em sự quan tâm đến văn hóa, lịch sử địa phương. Bên cạnh đó, học sinh được khuyến khích làm video ngắn, thiết kế sơ đồ tư duy hoặc bài thuyết trình bằng Canva để báo cáo sản phẩm học tập.

Qua các hoạt động này, các em có cơ hội rèn luyện tư duy, khả năng diễn đạt và năng lực sử dụng công nghệ. Việc đánh giá cũng được cô Huyền thực hiện trên cơ sở theo dõi quá trình học tập, tinh thần làm việc nhóm, chất lượng sản phẩm dự án, sự tiến bộ từng ngày của học sinh.

Cô Vũ Thị Thanh Huyền, giáo viên Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy trong một giờ lên lớp.

Đặc biệt, quan niệm đổi mới của cô Huyền không dừng lại ở phạm vi môn học. Trong công tác chủ nhiệm, cô triển khai giải pháp “Đánh thức tiềm năng và khát vọng học sinh bằng sự kết nối của công nghệ và trái tim”. Theo đó, giáo viên chủ nhiệm hướng đến vai trò cố vấn, đồng hành, giúp học sinh tự nhận thức, tự quản lý và từng bước hoàn thiện bản thân, thay vì chủ yếu quản lý bằng mệnh lệnh hay hình thức kỷ luật áp đặt.

Để hiểu rõ hơn đặc điểm, thế mạnh của từng em, cô sử dụng các bài test tính cách MBTI và khảo sát bản đồ năng lực qua Google Form để hiểu rõ thế mạnh của từng em. Trong quản lý lớp, Google Docs được cô sử dụng để học sinh tự quản lý tiến độ học tập, rèn luyện và các hoạt động phong trào. Các nhóm, tổ được giao nhiệm vụ tổng kết thi đua, chuẩn bị nội dung sinh hoạt lớp. Những chủ đề như phòng, chống bạo lực mạng, ứng xử văn minh trên không gian số hay quản lý thời gian khi học trực tuyến được đưa ra thảo luận, tranh biện, tạo điều kiện để học sinh bày tỏ quan điểm và rèn luyện kỹ năng cần thiết.

Một việc làm thể hiện khá rõ cách giáo dục của cô Huyền là ghi nhận sự tiến bộ của học sinh. Trong các đợt thi đua, cô quan tâm khen thưởng cả những em có thành tích nổi bật và những học sinh vươn lên từ nhóm cuối của lớp, đặc biệt là các trường hợp tiến bộ từ 5 bậc trở lên so với kỳ trước. Những món quà nhỏ do cô tự chuẩn bị, kèm lời đề tặng viết tay trở thành những lời động viên để học sinh nhận ra những nỗ lực của mình được ghi nhận.

Cô còn hướng dẫn học sinh xây dựng “Hồ sơ số kiến tạo tương lai” bằng Canva, lưu lại thành tích, những tiến bộ và cả ước mơ của bản thân. Các nhóm Zalo, Facebook, Messenger được sử dụng để chia sẻ tài liệu, trao đổi thông tin và lắng nghe tâm tư của học sinh. Trong quá trình đổi mới này, công nghệ đã trở thành phương tiện hỗ trợ kết nối, còn sự quan tâm của giáo viên là yếu tố tạo nên ý nghĩa của sự kết nối.

Với những nỗ lực đó, lớp cô Huyền chủ nhiệm xếp thứ Nhất về thi đua trong năm học 2025-2026; 70% học sinh đạt danh hiệu xuất sắc, 30% đạt danh hiệu học sinh giỏi, 100% đạt hạnh kiểm Tốt. Đặc biệt, lớp có 1 học sinh giành giải Nhất quốc gia môn Tin học, 1 giải Nhất cấp tỉnh, 1 học sinh đoạt Huy chương Bạc cuộc thi Olympic Tin học châu Á – Thái Bình Dương và Bằng khen tại cuộc thi Tin học quốc tế. Ở môn Ngữ văn, tỷ lệ học sinh đạt khá, giỏi tăng từ 15-20% so với phương pháp truyền thống.

Nói về hành trình đổi mới, cô Huyền tâm sự: Đổi mới giáo dục chưa bao giờ là hành trình dễ dàng, nó đòi hỏi người thầy phải bước ra khỏi vùng an toàn và tốn nhiều công sức hơn để thiết kế bài giảng, tạo ra những phương pháp giáo dục học sinh hiệu quả bằng tình thương và trách nhiệm. Với tôi, phần thưởng đáng quý nhất vẫn là nụ cười, sự trân trọng của học sinh và sự trưởng thành của các em trên hành trình phía trước.

Hai nhà giáo, hai môi trường giảng dạy với những cách đổi mới khác nhau, nhưng đều minh chứng một điều: Đổi mới giáo dục cần bắt đầu từ sự chủ động đổi mới của người thầy. Cô Linh kiên trì tạo dựng những tiết học Tiếng Anh sinh động, giúp học sinh tự tin hơn. Cô Huyền tìm cách kết nối tri thức, công nghệ và sự thấu hiểu để học sinh phát huy năng lực, hình thành ý thức tự quản và trách nhiệm với bản thân. Để làm được điều đó, người giáo viên phải không ngừng tự học, nâng cao chuyên môn, cập nhật phương pháp mới và có tình yêu nghề. Những nỗ lực của cô Bùi Thị Tuyết Linh, cô Vũ Thị Thanh Huyền và rất nhiều nhà giáo trong ngành Giáo dục đang góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục vào từng lớp học.