Bộ GDĐT thông tin về lộ trình thống nhất sách giáo khoa toàn quốc

Ngày 4/5, tại Họp báo Chính phủ thường kỳ, Thứ trưởng Thường trực Bộ GDĐT  Phạm Ngọc Thưởng đã trả lời câu hỏi của phóng viên về lộ trình triển khai thống nhất chương trình – sách giáo khoa trên toàn quốc và kế hoạch rà soát, điều chỉnh cơ cấu các môn học trong nhà trường để bảo đảm tinh gọn, thiết thực, giảm tải nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực, kỹ năng cho học sinh trong giai đoạn mới.

Quang cảnh Họp báo Chính phủ thường kỳ

Theo Thứ trưởng, thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 281/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 71, trong đó nêu “thống nhất một bộ sách giáo khoa dùng chung và tiến tới năm 2030 miễn phí toàn bộ sách giáo khoa”, Bộ GDĐT đã ban hành Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT lựa chọn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” để sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026-2027.

Trước đó, thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, ngành Giáo dục triển khai chủ trương “một chương trình, nhiều bộ sách” với ba bộ sách giáo khoa gồm: Cánh Diều, Chân trời sáng tạo và Kết nối tri thức với cuộc sống. Tuy nhiên, theo yêu cầu của Nghị quyết 281/NQ-CP, từ năm học 2026-2027 thực hiện thống nhất một bộ sách giáo khoa, trong khi thời gian chuẩn bị chỉ còn vài tháng.

Để triển khai theo yêu cầu, Bộ GDĐT đã thành lập tổ nghiên cứu, tham khảo ý kiến các Sở GDĐT và chuyên gia, xây dựng tiêu chí lựa chọn và quyết định chọn một trong ba bộ sách hiện hành. Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam đã được Bộ trưởng phê duyệt để áp dụng thống nhất.

Về triển khai, Thứ trưởng cho biết, Bộ GDĐT đã ban hành văn bản hướng dẫn các địa phương sử dụng thống nhất bộ sách giáo khoa này, đồng thời cho phép khai thác các bộ sách khác làm tài liệu tham khảo. Quan điểm được nhấn mạnh là, dạy và học theo chương trình, sách giáo khoa chỉ là học liệu; do đó không gây lãng phí đối với các bộ sách khác.

Bộ cũng đã hoàn thành hiệu chỉnh nội dung sách giáo khoa, đặc biệt ở các môn Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân, phù hợp với việc điều chỉnh địa giới hành chính khi chuyển từ mô hình chính quyền 3 cấp sang 2 cấp.

Với mục tiêu là bảo đảm cung ứng đầy đủ sách giáo khoa cho nhà trường, giáo viên chậm nhất 20 ngày trước khai giảng, Thứ trưởng cho biết, đến thời điểm hiện tại, 5/7 miền của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã nhập kho và công bố giảm giá sách trung bình 13,3%.

Công tác tập huấn giáo viên được thực hiện theo hướng trọng tâm, tập trung vào các nội dung vướng mắc cần giải đáp, tránh dàn trải. Theo Thứ trưởng, với nền tảng chuyên môn, giáo viên có thể giảng dạy hiệu quả với các bộ sách giáo khoa khác nhau.

Thống nhất một bộ sách giáo khoa không đồng nghĩa giới hạn nguồn học liệu

Về điều chỉnh chương trình và cơ cấu môn học, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cho biết, theo thông lệ quốc tế, một chương trình giáo dục có vòng đời từ 10-15 năm mới thay đổi tổng thể. Tuy nhiên, hằng năm, Bộ GDĐT thực hiện “phát triển chương trình” thông qua rà soát, điều chỉnh nội dung và chỉ đạo chuyên môn. Các nhà trường được chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp trên cơ sở khung chương trình chung.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GDĐT Phạm Ngọc Thưởng thông tin tại Họp báo

Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục tinh chỉnh, bổ sung các nội dung theo Nghị quyết 71-NQ/TW như: tăng thời lượng các môn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục STEM, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI). Đồng thời, tăng cường giáo dục kỹ năng sống, văn hóa, nghệ thuật nhằm bảo đảm chuẩn đầu ra nhưng không gây quá tải cho học sinh.

Thứ trưởng nhấn mạnh, việc điều chỉnh chương trình cần được thực hiện thận trọng, có đánh giá tác động và huy động sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, giáo viên trực tiếp giảng dạy. Mục tiêu là đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh mới, đồng thời bảo đảm tính ổn định của chương trình giáo dục phổ thông.

Định hướng xuyên suốt là chuyển từ “dạy kiến thức” sang “dạy kỹ năng”, quan trọng nhất là đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và phát triển năng lực tự học của học sinh. Khi đó, học sinh có thể thích ứng với mọi chương trình, sách giáo khoa, học liệu khác nhau.

Việc thống nhất một bộ sách giáo khoa dùng chung không đồng nghĩa với việc giới hạn nguồn học liệu; sách giáo khoa không phải “pháp lệnh”, mà là tài liệu phục vụ dạy và học. Giáo viên và học sinh có thể tham khảo thêm các nguồn tài liệu khác như sách, báo, internet để làm phong phú kiến thức và phù hợp với định hướng từ “dạy kiến thức” sang “dạy kỹ năng”, từ đó hình thành phẩm chất, năng lực cho học sinh.