Đổi mới giáo dục đòi hỏi người thầy thường xuyên cập nhật kiến thức và phát triển năng lực nghề nghiệp. Những yêu cầu về phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, STEM, chuyển đổi số hay trí tuệ nhân tạo cũng khiến tự học, tự bồi dưỡng ngày càng trở thành một phần thường xuyên trong công việc của giáo viên.
Nguồn tài liệu trên môi trường số ngày càng phong phú. Chỉ với vài thao tác tìm kiếm, giáo viên có thể tiếp cận nhiều bài viết, tài liệu, video hay khóa học. Tuy nhiên, giữa lượng thông tin lớn và chất lượng không đồng đều, tìm được nội dung phù hợp với cấp học, đáng tin cậy và có thể vận dụng vào thực tế lớp học không phải điều đơn giản.
Bởi vậy, giáo viên không chỉ cần kỹ năng tìm kiếm mà còn phải biết lựa chọn, kiểm chứng và khai thác thông tin theo nhu cầu chuyên môn. Việc có những nguồn tri thức trực tuyến được chọn lọc, hệ thống hóa và thuận tiện tra cứu vì thế ngày càng cần thiết đối với hoạt động tự bồi dưỡng.
Một trong những định hướng được đặt ra là xây dựng, nâng cấp kho học liệu mở về chuyển đổi số, AI, dạy học bằng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, giáo dục STEM, STEAM; đồng thời triển khai ngân hàng khoa học trực tuyến phục vụ bồi dưỡng, phát triển chuyên môn giáo viên các cấp học.
Thay vì phải tìm kiếm những tài liệu rời rạc trên Internet, nguồn tài liệu được tổ chức theo lĩnh vực, cấp học và nhu cầu chuyên môn sẽ giúp giáo viên thuận lợi hơn khi xác định nội dung cần tìm hiểu, từ đó lựa chọn kiến thức phù hợp với những vấn đề đang gặp trong quá trình dạy học.
Cô Nguyễn Thị Huyền, giáo viên Trường Tiểu học Chu Văn An (phường Nam Định), chia sẻ: “Trong quá trình dạy học, có những vấn đề tôi muốn tìm hiểu sâu hơn nhưng tài liệu trên mạng rất nhiều, phải mất khá nhiều thời gian lựa chọn. Nếu có nguồn tài liệu chuyên môn được sắp xếp rõ theo từng chủ đề, cấp học và thường xuyên cập nhật thì giáo viên sẽ thuận lợi hơn khi tự học. Khi cần nội dung nào, mình có thể tìm đúng phần đó để nghiên cứu và vận dụng”.
Gắn nguồn tri thức với nhu cầu chuyên môn
Ninh Bình đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục. Một trong những định hướng của ngành là phát triển kho học liệu số dùng chung, nền tảng dạy học trực tuyến và các công cụ hỗ trợ cá thể hóa việc học.
Trong bối cảnh đó, ngân hàng khoa học trực tuyến có thể trở thành một kênh hỗ trợ giáo viên phát triển chuyên môn thường xuyên. Giá trị không chỉ nằm ở số lượng tài liệu, mà quan trọng hơn là nội dung được lựa chọn, tổ chức và cập nhật như thế nào để đáp ứng nhu cầu của người sử dụng.
Nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên rất đa dạng. Người cần tìm hiểu cách xây dựng một hoạt động STEM; người muốn cập nhật phương pháp kiểm tra, đánh giá; người cần nghiên cứu thêm về AI, năng lực số hay cách tổ chức hoạt động học phù hợp với từng nhóm học sinh.
Bởi vậy, tài liệu trực tuyến sẽ hữu ích hơn nếu được phân loại rõ ràng, dễ tìm kiếm và gắn với những vấn đề giáo viên thường gặp. Bên cạnh kiến thức lý luận, những hướng dẫn, tình huống, bài học minh họa hoặc kinh nghiệm thực tế cũng có thể giúp rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu tài liệu đến vận dụng trong lớp học.
Môi trường trực tuyến còn cho phép giáo viên học theo nhu cầu và quỹ thời gian của mình. Nội dung chưa rõ có thể xem lại; vấn đề phát sinh trong quá trình dạy học có thể tiếp tục tìm hiểu mà không nhất thiết phải chờ đến một đợt tập huấn tập trung.
Cô Cù Thị Trinh Loan, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phú Hưng (xã Phong Doanh), cho rằng: “Nếu nguồn tài liệu có chất lượng và dễ tra cứu, nhà trường không chỉ sử dụng cho việc tự học của từng giáo viên mà còn có thể khai thác trong sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn. Giáo viên cùng nghiên cứu một nội dung, trao đổi cách vận dụng rồi điều chỉnh theo đối tượng học sinh sẽ giúp tài liệu thực sự đi vào hoạt động chuyên môn”.
Để phát huy hiệu quả, nguồn tri thức trực tuyến cần được cập nhật thường xuyên, bảo đảm tính chính xác, phù hợp và thuận tiện tra cứu. Điều này càng cần thiết với những lĩnh vực thay đổi nhanh như công nghệ số, AI hay phương pháp giáo dục.
Việc phát triển nguồn tài liệu cũng cần gắn với các nền tảng bồi dưỡng đội ngũ và nhu cầu thực tế của người dạy. Một ngân hàng khoa học trực tuyến được tổ chức tốt không thay thế tập huấn hay sinh hoạt chuyên môn, nhưng sẽ mở thêm cơ hội để giáo viên chủ động tìm hiểu những vấn đề mình cần.
Khi nguồn tri thức tin cậy trở nên dễ tiếp cận, giáo viên có thêm điều kiện duy trì việc tự học, cập nhật kiến thức và phát triển chuyên môn trong suốt quá trình làm nghề.
