Wednesday, 28/10/2020 - 09:49|
Chào mừng bạn đến với cổng thông tin điện tử của Trường THCS Yên Phong

Bài tham khảo

ĐỢI ANH VỀ

 

                                   Bản tiếng Nga

Жди меня - В.С, 1941

 

Жди меня, и я вернусь.

Только очень жди,

Жди, когда наводят грусть

Желтые дожди,

Жди, когда снега метут,

Жди, когда жара,

Жди, когда других не ждут,

Позабыв вчера.

Жди, когда из дальних мест

Писем не придет,

Жди, когда уж надоест

Всем, кто вместе ждет.

 

Жди меня, и я вернусь,

Не желай добра

Всем, кто знает наизусть,

Что забыть пора.

Пусть поверят сын и мать

В то, что нет меня,

Пусть друзья устанут ждать,

Сядут у огня,

Выпьют горькое вино

На помин души…

Жди. И с ними заодно

Выпить не спеши.

 

Жди меня, и я вернусь,

Всем смертям назло.

Кто не ждал меня, тот пусть

Скажет: – Повезло.

Не понять, не ждавшим им,

Как среди огня

Ожиданием своим

Ты спасла меня.

Как я выжил, будем знать

Только мы с тобой,-

Просто ты умела ждать,

Как никто другой.

 

ĐỢI ANH VỀ

                 Tố Hữu dịch

Đây là bài thơ rất hay của nhà thơ Xô Viết Xi-mô-nốp, đã được nhà thơ Tố Hữu dịch ra tiếng Việt (năm 1947) thông qua một bản dịch bằng tiếng Pháp. Bản dịch của Tố Hữu khá hay, và đã đi vào tâm hồn của biết bao người Việt Nam …

Bài thơ dịch của Tố Hữu như sau:

Em ơi, đợi anh về

Đợi Anh hoài Em nhé,

Mưa cứ rơi dầm dề

Ngày cứ dài lê thê

Thì Em ơi cứ đợi.

Dù tuyết rơi gió nổi

Dù nắng cháy Em ơi

Bạn cũ có quên rồi

Đợi Anh hoài Em nhé.

Tin Anh dù vắng vẻ,

Lòng ai dù tái tê

Chẳng mong chi ngày về

Thì Em ơi, cứ đợi.

 

Em ơi, Em cứ đợi

Dù ai nhớ thương ai

Chẳng mong có ngày mai

Dù mẹ già con dại

Hết mong Anh trở lại

Dù bạn viếng hồn Anh

Yên nghỉ nấm mồ xanh

Nâng chén tình dốc cạn

Thì Em ơi mặc bạn

Đợi Anh hoài nghe Em

Tin rằng Anh sắp về.

 

Đợi Anh, Anh lại về

Trông chết cười ngạo nghễ

Ai ngày xưa rơi lệ

Hẳn cho sự tình cờ

Nào có biết bao giờ

Bởi vì Em ước vọng,

Bởi vì Em trông ngóng

Tan giặc, bước đường quê

Anh của Em lại về.

Vì sao Anh chẳng chết

Nào bao giờ ai biết

Có gì đâu Em ơi

Chỉ vì không ai người

Biết như Em chờ đợi.

Tuy nhiên tình cờ chúng tôi có được bài thơ này dưới dạng nguyên bản tiếng Nga, vì lòng yêu thích thơ và tiếng Nga tôi thử dịch lại. Bởi tôi thấy rằng bản dịch của Tố Hữu là không thật lột tả được cái hồn, cái chữ của nhà thơ Xô-Viết này.

Lời bình và sửa lại:

1. Trong khổ đầu, Tố Hữu dịch:

“Em ơi đợi Anh về

Đợi Anh hoài Em nhé ”

Tố Hữu đã dùng câu điệp là thừa, hơn nữa từ “hoài” làm nghĩa câu thơ bị sái (hoài công, phí công). Cả hai câu này là lời nhắn nhủ của người lính ở xa. Anh nhắn nhủ thế là đúng, nhưng còn Anh thì sao? Không thấy nói đến. Do đó câu thơ trở nên một chiều.

Còn trong nguyên bản là :

Em ơi, đợi Anh!

Anh sẽ về ”

Hai câu là hai vế khác nhau. Một vế nhắn nhủ Em, còn một vế nhắn với Em rằng: Anh sẽ về. Đây là niềm tin hi vọng của cả hai bên, và cũng là niềm chung thủy của người lính ở ngoài mặt trận.

2. Câu thứ 8 và thứ 9 Tố Hữu dịch là :

“Bạn cũ có quên rồi

Đợi Anh hoài Em nhé”

Câu này không rõ nghĩa, không chuẩn về mặt ngữ pháp và nhắc lại từ “hoài” không đắt. Nội dung chính trong nguyên tác là:Dù các bạn của Em, có ai đó đã quên người yêu của họ, thì riêng Em cứ chờ”. Hai câu có hai vế đối lập nhau, làm tăng thêm sức mạnh nội tâm về lòng chung thủy.

Vậy nên dịch lại là :

Dẫu ai đó quên rồi

Thì riêng Em cứ đợi ”

Cụm từ “ai đó” ở đây có nghĩa không xác định, không chỉ một người cụ thể nào chứ không nên dịch như Tố Hữu là “bạn cũ có quên rồi” vì nó cụ thể quá làm bạc nghĩa. Ngoài ra, cụm từ “Dẫu ai đó” đối lập với cụm từ “Thì riêng Em” sẽ làm nổi bật lên sự kiên định của Em. Lời dịch của Tố Hữu không phản ánh được điều này.

3. Tiếp theo Tố Hữu dịch :

Tin Anh dù vắng vẻ

Lòng ai dù tái tê

Chẳng mong chi người về

Thì Em ơi cứ đợi “.

Dịch thế là sai nguyên tác, vì tác giả không hề nói: “Chẳng mong chi ngày về” nghe nó tuyệt vọng quá (giống như từ “hoài” vậy). Xi-mô-nốp không nói thế. Còn vô nghĩa là ở câu dịch: “Lòng ai dù tái tê”, bởi “lòng ai” có nghĩa không xác định, không rõ đối tượng, còn trong nguyên bản đối tượng rất cụ thể là ”Lòng Em” chứ không phải là một ai khác.

Nên dịch lại là:

“Đợi Anh dù phương xa

Thư Anh dù chẳng lại

Dẫu lòng bao tê tái

Thì Em ơi, cứ chờ “

4. Còn một khổ dài Tố Hữu dịch là:

“Em ơi, Em cứ đợi

Dù ai nhớ thương ai

Chẳng mong có ngày mai

Dù mẹ già con dại

Hết mong Anh trở lại…”

Khổ thơ này gần như sai hoàn toàn so với nguyên tác. Trong bài thơ, Xi-mô-nốp nói: “Em chờ Anh, nhưng đừng có hoàn toàn mong những điều tốt lành. Bởi vì, trong chiến tranh điều gì cũng có thể xảy ra cả. Nếu chẳng may Anh có hy sinh thì nỗi đau khổ của Em, Em phải gắng quên đi trong nghị lực, hãy giúp Mẹ nuôi con thay Anh…“Trong khổ thơ này, Tố Hữu một lần nữa lại dùng cụm từ không xác định “Dù ai nhớ thương ai” làm câu thơ trở nên vô hồn, không có nghĩa.

Thêm nữa, chỉ có 4 câu 5 chữ mà Tố Hữu đã 2 lần lặp lại, trùng văn , trùng ý: “Chẳng mong có ngày mai – …. – Hết mong Anh trở lại …“Trong thơ của mình Xi-mô-nốp không hề có ý nghĩ tiêu cực về bà mẹ như lời dịch của Tố Hữu: “Dù mẹ già con dại – Hết mong Anh trở lại”. Còn trong nguyên tác ý nghĩa rất tích cực của tác giả là : “Em hãy cố gắng quên khổ đau để nuôi Mẹ nuôi con” Tố Hữu lại bỏ mất. Có thể nói khổ thơ này dịch sai hoàn toàn cả ý, cả lời.

Nên dịch lại là :

“Chờ Anh, Anh sẽ về

(nhưng) Đừng chỉ mong điều tốt đẹp

Như Em từng đã biết

Nỗi đau cần phải quên…

Hãy nhìn vào Mẹ hiền

Và các con thơ dại…

… Nếu Anh không trở lại

Như thế vừa sát nguyên văn, phản ánh được đúng tâm hồn của tác giả.

5. Lại một đoạn thơ rất hay của Xi-mô-nốp, nói với người vợ ở hậu phương rằng: “Nếu có người bạn gái của Em vẫn chờ chồng phương xa, thường ngồi bên cửa sổ nhâm nhi li rượu cay (từ cay ở đây rất hay) để có thể nguôi ngoai đi phần nào nỗi nhớ, nỗi khổ, thì Em ơi, Em hãy cứ như bạn mà uống đi“.

Nhưng Tố Hữu lại dịch khác hẳn:

Dù bạn viếng hồn Anh

Yên nghỉ nấm mồ xanh

Nâng chén tình dốc cạn

Thì Em ơi mặc bạn

Đợi Anh hoài Em nghe

Anh của Em sắp về

Thì có thể nói gần như đã phóng bút đến mức bịa ra một ý khác hẳn. Trong nguyên tác, không hề có “nấm mồ xanh”, không có “ai viếng hồn ai” cả. Còn câu: “Nâng chén tình dốc cạn…” thì không thể hiểu ý tứ gì, nghĩa lí gì được nữa.

Phải dịch là :

Như ai đó đợi chờ

Vẫn ngồi bên cửa sổ

Li rượu cay, nỗi nhớ

Thì Em ơi uống đi

Cho lòng vơi nỗi khổ “

6. Và Xi-mô-nốp còn viết: “Nếu có người vợ nào đó có cầm lòng không được, thì đừng trách họ làm gì. Nhưng trong bom rơi đạn lửa ta (em và anh) vẫn biết chờ nhau”. Tố Hữu dịch ra ngoài ý này: “Thì Em ơi mặc bạn -….”.

Nên dịch lại là:

“Đợi Anh! Anh sẽ về

Dẫu kề bên cái chết

Nếu có ai quên hết

Chẳng biết đợi chờ ai

Đừng trách họ lạt phai

Đã không cam chờ đợi “

Đoạn này nói lên tư tưởng thoáng đạt, niềm cảm thông sâu sắc của tác giả đối với những người phụ nữ hậu phương có thể đi bước nữa, trong cảnh rất nhiều người chồng, người anh của họ đã ra đi mà không bao giờ có thể trở về.

7. Đoạn cuối Tố Hữu dịch là:

“Đợi Anh, anh sẽ về

Trong chết cười ngạo nghễ

Hẳn cho sự tình cờ…”.

Trong nguyên tác không hề có sự “chết cười“, không có “ngạo nghễ“. Nói thế làm câu thơ không còn đẹp nữa. Trên đời không có sự tình cờ nào cả, mà nếu có thì cũng ra ngoài cái ý chí, lòng kiên định, sự tin tưởng của tác giả muốn nói. Cần phải dịch lại:

Trong bom rơi lửa dội

Chỉ ta biết chờ nhau

Em ngã vào lòng đau

Lúc Anh về, Anh biết ”

 

Biết cái gì ? Tác giả đã lí giải và nên dịch lại đoạn này như sau:

“Chỉ có Em tha thiết

Dù dòng lệ cạn khô

Em của Anh biết chờ

Không như ai, chẳng đợi “.

*

 *    *

Sau đây là toàn bộ bài thơ “Em ơi ! đợi anh về” của Simonop được ông Nguyễn Tất San và anh Nguyễn Tất Thịnh dịch lại theo nguyên bản tiếngNga:

 

Em ơi, Đợi anh,

Anh sẽ về

Dù mưa rơi dầm dề

Dù ngày buồn tái tê

Thì Em ơi, cứ đợi.

Dù gió Đông tuyết dội,

Dù nắng Hạ mưa rơi

Dẫu ai đó quên rồi

Thì riêng Em, cứ đợi.

Đợi Anh dù phương xa

Thư Anh thường chẳng lại

Dẫu lòng bao tê tái

Thì Em ơi, cứ chờ.

 

Chờ Anh, Anh sẽ về

Đừng mong điều tốt đẹp

Như Em từng đã biết

Có lúc cần phải quên.

Hãy nhìn vào mẹ hiền

Và con thơ bé dại

Em ơi, Em hãy chờ.

Như ai đó vẫn chờ,

Ngồi bên ô cửa sổ

Ly rượu cay nỗi nhớ,

Thì Em ơi uống đi

Cho lòng vơi nỗi khổ.

 

Đợi Anh, Anh sẽ về

Dẫu kề bên cái chết,

Nếu có ai quên hết

Chẳng biết đợi chờ ai

Đừng trách họ lạt phai

Đã không cam chờ đợi.

Trong bom rơi lửa dội

Chỉ ta biết chờ nhau

Em ngã vào lòng đau,

Lúc Anh về, Anh biết:

Anh biết Anh không chết

Đâu phải lẽ tình cờ.

Chỉ có Em tha thiết

Dẫu dòng lệ cạn khô,

Em của Anh biết chờ

Không như ai, chẳng đợi.

------------------------------------------------

Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 3
Hôm qua : 8
Tháng 10 : 207
Năm 2020 : 2.633